गन्धर्वी विवाह

గంధర్వ వివాహం హిందూ వివాహాలలోని ఎనిమిది సాంప్రదాయిక రకాల్లో ఒకటి. భారతీయ ఉపఖండం నుండి వచ్చిన ఈ పురాతన వివాహ సంప్రదాయం ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య ఏకాభిప్రాయ అంగీకారంపై ఆధారపడింది, ఎటువంటి ఆచారాలు, సాక్షులు లేదా కుటుంబ భాగస్వామ్యం ఉండదు. యువతీయువకులు పరస్పరం అంగీకరించినప్పుడు, వేద పారంగత బ్రాహ్మణుడి ఇంటి నుండి తీసుకువచ్చిన హవన్ (అగ్ని ఆచారం, ప్రత్యేక సందర్భాలలో అగ్నితో చేసే యజ్ఞం) నిర్వహించి, హవన్ (యజ్ఞ గుండం) చుట్టూ మూడు ప్రదక్షిణలు చేసిన తర్వాత మాత్రమే ఈ రకమైన వివాహం నిశ్చయాత్మకంగా పరిగణించబడుతుంది. భారతీయ దృక్పథంలో, శకుంతల-దుష్యంతుడు, పురూరవ-ఊర్వశి, వాసవదత్త-ఉదయన్ వివాహాలు గాంధర్వ వివాహాలకు ప్రసిద్ధ ఉదాహరణలు

प्राचीन भारतीय स्मृतिकारों ने विवाह के जो आठ प्रकार मान्य किए थे, गंधर्व विवाह उनमें से एक है। इस विवाह में वर-वधू को अपने अभिभावकों की अनुमति लेने की ज़रूरत नहीं पड़ती थी। युवक युवती के परस्पर राजी होने पर किसी श्रोत्रिय के घर से लाई अग्नि से हवन करने के बाद हवन कुंड के तीन फेरे परस्पर गठबंधन के साथ कर लेने मात्र से इस प्रकार का विवाह संपन्न मान लिया जाता था। भारतीय परिप्रेक्ष्य में शकुंतला-दुश्यंत, पुरुरवा-उर्वशी, वासवदत्ता-उदयन के विवाह गंधर्व-विवाह के प्रख्यात उदाहरण हैं