दत्तात्रेय

Additional Info

साकार मुरली

Reference

... दतात्रेय के लिए भी कहते हैं वह सबसे गुण उठाते थे। तुम बच्चे भी नम्बरवार दत्तात्रेय हो। यहाँ एकान्त बहुत अच्छा है ...

Murli Date

13 March 2019

दत्तात्रेय

(श्रीमद भागवतम्, स्कंदा 8)

दत्तात्रेय महर्षि अत्री और उनकी पत्नी अनुसूया के पुत्र थे। उनके पिता महर्षि अत्री सप्तऋषियों में से एक हैं, और माँ अनुसूया पतिव्रता है। दत्तात्रेय को तीन हिंदू देवताओं ब्रह्मा, विष्णु और शिव (त्रिमूर्ति) का अवतार माना जाता है। उन्हें आम तौर पर तीन सिर और छह हाथों के साथ दिखाया जाता है, ब्रह्मा, विष्णु और शिव के लिए एक-एक सिर, और इन देवताओं में से प्रत्येक से जुड़ी प्रतीकात्मक वस्तुओं को पकड़े हुए एक जोड़ी हाथः ब्रह्मा की माला और कमंडल, विष्णु का शंख और चक्र, शिव का त्रिशूल और डमरू । उन्हें आम तौर पर एक साधारण भिक्षु के रूप जंगल में दिखाते हैं, जो उनके सांसारिक वस्तुओं के त्याग और ध्यानपूर्ण योगी जीवन शैली की खोज का संकेत देता है। वह चार कुत्तों और एक गाय से घिरा हुआ है, जो चार वेदों का प्रतीक है और गाय धरती माता का प्रतीक है जो सभी जीवित प्राणियों का पोषण करती है।

युवा दत्तात्रेय हिंदू ग्रंथों में ऐसे व्यक्ति के रूप में प्रसिद्ध हैं जिन्होंने शिक्षकों के बिना अपना सन्यासी जीवन की शुरुआत की। भटकने के दौरान दत्तात्रेय ने प्रकृति का अवलोकन किया और इन प्राकृतिक अवलोकनों को अपने चौबीस शिक्षकों के रूप में मानते हुए आत्म-जागरूकता प्राप्त की। सभी से अच्छा सीखने की उनकी गुण ने उन्हें एक महान भिक्षु बना दिया और इन गुणों ने उन्हें सांसारिक लगावों की निरर्थकता, चिंतन के लाभों और परम की आध्यात्मिक आत्म-प्राप्ति की दिशा में एक मार्ग का एहसास कराया।

उनके शिक्षक थेः पृथ्वी, जल, वायु, अग्नि, आकाश, चंद्रमा, सूर्य, कबूतर का जोड़ा, अजगर, महासागर, पतंग, मधुमक्खी, मधुमक्खी पालक, नर हाथी, हिरण, मछली, सुधरी हुई वेश्या, कुरर पक्षी, बालक, कुमारी, सर्प, तीरगर, मकड़ी और ततैया। दत्तात्रेय कहते हैंः

मैंने पृथ्वी से धैर्य रखना और परोपकार करना सीखा, क्योंकि यह मनुष्य की कई प्रकार के आघात, खनन करने के कार्य सहन करता है, फिर भी पृथ्वी मनुष्य को फसलों, पेड़ों आदि का उत्पादन करता है।
जल से मैंने शुद्धता की गुणवत्ता सीखा। जैसे शुद्ध जल दूसरों को शुद्ध करता है, वैसे ही स्वार्थ, वासना, अहंकार, क्रोध, लालच आदि से मुक्त ऋषि भी अपने संपर्क में आने वाले सभी लोगों को शुद्ध करता है।
वायु भले ही हर जगह घूमती है, लेकिन कभी भी किसी चीज से जुड़ी नहीं रहती है; इसलिए मैंने हवा से सीखा है कि मैं लगाव के बिना रहूँ, हालांकि मैं इस दुनिया में कई लोगों के साथ चलता हूँ।
जिस तरह अग्नि जलती है, उसी तरह ऋषि को भी अपने ज्ञान और तप के वैभव से चमकना चाहिए।
हवा, तारे, बादल आदि सभी आकाश में निहित हैं, लेकिन आकाश उनमें से किसी के संपर्क में नहीं आता है। लगाव से दूर रहने का पाठ मैंने आकाश से सीखा।
चंद्रमा अपने आप में हमेशा पूर्ण होता है लेकिन चंद्रमा पर पृथ्वी की अलग-अलग छाया के कारण कम या बढ़ता हुआ दिखाई देता है। चंद्रमा के घटने या बढ़ने से उसकी चमक और शीतलता नहीं बदलती, वैसे आत्मा भी किसी भी प्रकार की लाभ-हानि से बदलती नहीं है।
सूर्य मेरे सातवें गुरु हैं। अपनी उज्ज्वल किरणों के साथ, सूरज हर चीज से पानी खींचता है, इसे बादलों में बदल देता है और फिर इसे बिना किसी भेदभाव से बारिश के रूप में वितरित करता है। जंगलों, पहाड़ों, घाटियों, रेगिस्तानों, महासागरों और शहरों में वर्षा होती है। सूर्य की तरह, मैंने सीखा कि कैसे सभी स्रोतों से ज्ञान एकत्र किया जाए, उस ज्ञान को व्यावहारिक ज्ञान में बदला जाए, और, कुछ को पसंद किए बिना और दूसरों को छोड़े बिना इसे सभी के साथ साझा किया जाए।
कबूतर का जोड़ा जाल में फंसे अपने बच्चों को देखकर खुद भी शिकारी की जाल में जा फँसता है। इन कबूतरों से मैंने सीखा कि एक सकारात्मक प्रतिक्रिया भी, अगर लगाव और भावना से उत्पन्न होती है, तो उलझा सकती है और हमें फँसा सकती है।
अजगर अपने भोजन के लिए इधर-उधर नहीं घूमता है। उसे जो कुछ भी मिलता है उससे वह संतुष्ट रहता है। इससे मैंने भोजन के प्रति अनास्कत रहना सीखा और जो भी खाने को मिलता है उसे खुशी खुशी से स्वीकार करना ही हमारा धर्म होना चाहिए। (अजगर वृत्ति)
महासागर कभी भी अपनी सीमाओं से बाहर नहीं निकलता है और सैकड़ों नदियों के इसमें गिरने के बावजूद भी वो गतिशील होता है। सागर ने मुझे सिखाया कि चाहे मैं जीवन में किसी भी अनुभव से गुजरूं, चाहे मुझे कितनी भी लातें और प्रहार मिलें, मुझे अपना अनुशासन बनाए रखना चाहिए।
जिस तरह पतंग, आग की चमक से मोहित होकर, उसमें गिर जाती है और जल जाती है, उसी तरह एक भावुक आदमी जो एक सुंदर लड़की के प्यार में पड़ जाता है, दुखी हो जाता है। दृष्टि की भावना को नियंत्रित करना और मन को आत्मा पर स्थिर करना, यह सबक मैंने पतंग से सीखा है।
जैसे मधुमक्खी अलग-अलग फूलों से शहद चूसता है और केवल एक फूल से नहीं चूसता है, वैसे ही मैं एक घर से थोड़ा और दूसरे घर से थोड़ा खाना लेता हूं और इस तरह अपनी भूख को शांत करता हूं। मैं गृहस्थ पर बोझ नहीं हूं। (मधुकरी भिक्षा, मधुकरी वृत्ति)
मधुमक्खियाँ बड़ी मुश्किल से शहद इकट्ठा करती हैं, लेकिन एक मधुमक्खी पालक आकर शहद को आसानी से ले जाता है। लोग बड़ी कठिनाई से धन और अन्य चीजों को जमा करते हैं, लेकिन उन्हें एक ही बार में उन सभी को छोड़ना पड़ता है और जब मृत्यु के स्वामी उन्हें पकड़ लेते हैं तो चले जाते हैं। इससे मैंने यह सबक सीखा है कि चीजों को जमा करना बेकार है।
काम-वासना में अंधा नर हाथी, कागज़ से बनी मादा हाथी को देखकर घास से ढके गड्ढे में गिर जाता है। वह पकड़ लिया जाता है, जंजीरों में जकड़ लिया जाता है और अंकुश से प्रताड़ित किया जाता है। इसी तरह, कामुक पुरुष भी महिलाओं के जाल में फंस जाते हैं और दुख पाते हैं। इसलिए, मनुष्य को काम-वासना को नष्ट कर देना चाहिए। यही वह शिक्षा है जो मैंने हाथी से सीखा है।
हिरण अपने संगीत के प्रति प्रेम के कारण शिकारी के जाल में फँस जाता है। इसी प्रकार, एक आदमी चरित्रहीन महिलाओं के संगीत से आकर्षित होकर विनाश की ओर जाता है। किसी को कभी भी अश्लील गाने नहीं सुनने चाहिए। यही सीख मैंने हिरण से सीखा।
जिस तरह एक मछली जो भोजन की लालची है, इस लालच से आसानी से शिकार हो जाती है, उसी तरह, वह व्यक्ति जो भोजन का लालची है, जो अपने स्वाद की भावना को उस पर हावी होने देता है, अपनी स्वतंत्रता खो देता है और आसानी से बर्बाद हो जाता है। इसलिए भोजन के लालच को समाप्त किया जाना चाहिए। यह वह सबक है जो मैंने मछली से सीखा है।
विदेह नगर में पिंगला नाम की एक वेश्या रहती थी। एक रात वह ग्राहकों की तलाश करते-करते थक गई। वह निराश हो गई। फिर वह जो कुछ भी उसके पास था, उससे संतुष्ट हो गई और फिर उसे अच्छी नींद आई। उसने महसूस किया कि असली संतुष्टि उसके भीतर है। मैंने उस पतित महिला से यह सबक सीखा है कि इच्छा का परित्याग संतोष की ओर ले जाता है।
एक कुरर पक्षी (कौवा) मांस का टुकड़ा उठा रहा था। दूसरे पक्षियों ने उसका पीछा किया और उसे पीटा। कौवे ने मांस का टुकड़ा फेंक दिया और शांति और विश्राम प्राप्त किया। इससे मुझे यह शिक्षा मिली है कि संसार में जब मनुष्य विषय-भोगों के पीछे भागता है तो उसे अनेक प्रकार की परेशानियाँ और दुख झेलने पड़ते हैं और जब वह विषय-भोगों को त्याग देता है तो वह पक्षी की तरह सुखी हो जाता है।
दूध पीने वाला बच्चा सभी चिंताओं और परेशानियों से मुक्त रहता है और हमेशा खुश रहता है। मैंने बच्चे से खुश रहने का गुण सीखा है।
एक अविवाहित युवति उन मेहमानों को देखकर आश्चर्यचकित होती है जिन्हें उसे खिलाना चाहिए। घर पर अकेले होने के कारण खुद अन्दर जाकर धान कूट रही थी। धान कूटते समय उस कन्या की चूड़ियों की आवाज़ बहुत हो रही थी जो उसको अच्छा नहीं लगा क्योंकि अपने परिवार की गरीबी अतिथियों को मालूम होना लड़की को पसन्द नहीं है। इसलिए उसने प्रत्येक हाथ की दो चूड़ियों को छोड़कर सभी चूड़ियाँ तोड़ दीं। क्योंकि वे अभी भी शोर कर रही थीं, उसने प्रत्येक हाथ से एक और चूड़ी तोड़ दी। फिर कोई शोर नहीं हुआ। मैंने सीखा कि दो लोगों के बीच भी अनावश्यक बातें या कलह हो सकती है। तपस्वी या संन्यासी को एकांत में अकेले रहना चाहिए।
सर्प एक परित्यक्त छेद में अकेले रहता है और मनुष्यों की संगति से बचता है। मैंने सांप से सीखा कि आत्म-साक्षात्कार की तलाश में अपने दिल की गुफा में रहना है।
तीरगर एक बार पूरी तरह से अपने काम में डूबा हुआ था कि वह यह देखने में विफल रहा कि राजा अपने पूरे अनुचर के साथ अपनी दुकान के सामने से गुजर रहा था। मैंने कारीगर से मन की गहन एकाग्रता की गुणवत्ता सीखा है।
मकड़ी अपने मुंह से लंबे धागे निकालती है और उन्हें बुनकर जाल बनाती है। वह अपने बनाए जाल में खुद ही उलझ जाती है। इसी तरह मनुष्य भी अपने विचारों का जाल बनाता है और उसमें उलझ जाता है। इसलिए बुद्धिमान व्यक्ति को सभी सांसारिक विचारों को त्यागकर केवल ब्रह्म का चिंतन करना चाहिए। यही वह शिक्षा है जो मैंने मकड़ी से सीखी है।
ततैया को भ्रमरी पकड़कर अपने घोंसले में रखता है। जैसे ही पक्षी ने गाना शुरू किया, कीड़ा गीत में इतना लीन हो जाता है कि वो अपने खतरे के बारे में ही भूल जाता है। लगातार भ्रमरी के बारे में सोचते हुए, ततैया स्वयं एक भ्रमरी बन जाती है। मनुष्य लगातार जिस भी रूप के बारे में सोचता है, वह समय के साथ उस रूप को प्राप्त करता है। जैसे आदमी सोचता है, वैसे ही वह बन जाता है। मैंने ततैया से सीखा है कि स्वयं को लगातार आत्म चिंतन में साधने से नित्यता, मोक्ष या मुक्ति प्राप्त होता है।

दत्तात्रेय की शिक्षाएँ पुराणों के विशाल साहित्य और दत्त संहिता, अवधूत गीता, दत्तात्रेय उपनिषद, उद्धव गीता और अवधूत उपनिषद में संरक्षित हैं। यह कहानी श्रीमद भागवतम से है।

आध्यात्मिक भाव: दत्तात्रेय के लिए कहते हैं कि वह सबसे गुण उठाते थे। हम ब्राह्मण बच्चों को भी सभी से गुण उठाना है। एकान्त में बैठकर जितनी चाहो उतनी कमाई कर सकते हो। भल कोई कैसा भी हो तुम्हारा काम मुरली से है, मुरली जो सुनाये उनमें से अच्छी-अच्छी प्वाइंट्स धारण करनी है। किसी से बात करने में मजा नहीं आता तो शान्त करके मुरली सुनकर चले जाना चाहिए। रूठना नहीं चाहिए कि हम यहाँ नहीं आयेंगे। तुम बच्चे भी नम्बरवार दत्तात्रेय हो।

Dattatreya

(Srimad Bhagavatam, 8th Skanda)

Dattatreya was the son of Maharishi Atri and his wife Anusuya. His father Maharishi Atri is one of the Saptarishis, and Mother Anusuya is cited as an example of chastity. He is considered to be an incarnation of the three Hindu gods Brahma, Vishnu and Shiva, collectively known as Trimurti. He is typically shown with three heads and six hands, one head each for Brahma, Vishnu and Shiva, and one pair of hand holding the symbolic items associated with each of these gods: rosary and water pot of Brahma, conch and wheel of Vishnu, trident and drum of Shiva. He is typically dressed as a simple monk, situated in a forest or wilderness suggestive of his renunciation of worldly goods and pursuit of a meditative yogi lifestyle. He is surrounded by four dogs and a cow, which is a symbolism for the four Vedas and cow for the mother earth that nourishes all living beings.

The young Dattatreya is famous in the Hindu texts as the one who started with nothing and without teachers yet reached self-awareness by observing nature during his Sannyasi wanderings and treating these natural observations as his twenty-four teachers. His quality of learning good from all made him a great monk and these qualities made him to realise the futility of mundane attachments, the benefits of contemplation and a path towards the spiritual self-realization of the Supreme.

His teachers were: Earth, Water, Wind, Fire, Sky, Moon, Sun, Pair of pigeons, Python, The Ocean, Moth, Honeybee, Honey gatherer, Elephant, Deer, Fish, A reformed prostitute, Raven, A child, Unmarried woman, Snake, Arrowsmith, Spider and a Wasp. Dattatreya says:

I learnt patience and doing good to others from the EARTH, for it endures every injury man commits on its surface, and yet it does him good by producing crops, trees, etc.
From WATER I learnt the quality of purity. Just as the pure water cleanses others, so also the sage, who is pure and free from selfishness, lust, egoism, anger, greed, etc., purifies all who come in contact with him.
AIR though moving everywhere, never gets attached to anything; so I have learnt from the air to be without attachment, though I move with many people in this world.
Just as FIRE burns bright, so also the sage should be glowing with the splendour of his knowledge and Tapas.
The air, the stars, the clouds, etc., are all contained in the SKY, but the sky does not come in contact with any of them. I have learnt from the sky that the Atman or the Soul is all-pervading, and yet it has no contact with any object.
The MOON is in itself is always complete but appears to decrease or increase on account of the varying shadow of the earth upon the moon. I have learnt from this that the Atman is always perfect and changeless, and that it is only the Upadhis or limiting adjuncts that cast shadows upon it.
The SUN is my seventh guru. With its bright rays, the sun draws water from everything, transforms it into clouds, and then distributes it without favour as rain. Rain falls on forests, mountains, valleys, deserts, oceans, and cities. Like the sun, I learned how to gather knowledge from all sources, transform that knowledge into practical wisdom, and share it with all without preferring some and excluding others.
When one fell into a hunter’s net and cried in despair, the other PIGEONS tried to rescue it and got caught, too. From these pigeons I learned that even a positive reaction, if it springs from attachment and emotion, can entangle and ensnare.
The PYTHON does not move about for its food. It remains contented with whatever it gets and lies in one place. From this I learnt to be unmindful of food and to be contented with whatever I get to eat (Ajagara Vritti).
The OCEAN never overflows from its boundaries and remains unmoved even though hundreds of rivers fall into it. The ocean taught me that no matter what experiences I go through in life, no matter how many kicks and blows I receive, I must maintain my discipline.
Just as the MOTH, being enamoured of the brilliance of the fire, falls into it and is burnt, so also, a passionate man who falls in love with a beautiful girl comes to grief. To control the sense of sight and to fix the mind on the Self, is the lesson I learnt from the moth.
Just as the HONEYBEE sucks the honey from different flowers and does not suck it only from one flower, so also, I take only a little food from one house and a little from another house and thus appease my hunger (Madhukari Bhiksha or Madhukari Vritti). I am not a burden on the householder.
Bees collect honey with great trouble, but a HONEY-GATHERER(Beekeeper) comes and takes the honey easily. Even so, people hoard up wealth and other things with great difficulty, but they have to leave them all at once and depart when the Lord of Death takes hold of them. From this I have learnt the lesson that it is useless to hoard things.
The male ELEPHANT, blinded by lust, falls into a pit covered over with grass, even at the sight of a paper-made female elephant. It gets caught, enchained and tortured by the goad. Even so, passionate men fall in the traps of women and come to grief. Therefore, one should destroy lust. This is the lesson I have learnt from the elephant.
The DEER is enticed and trapped by the hunter through its love of music. Even so, a man is attracted by the music of women of loose character and brought to destruction. One should never listen to lewd songs. This is the lesson I learnt from the deer.
Just as a FISH that is covetous of food falls an easy victim to the bait, so also, the man who is greedy of food, who allows his sense of taste to overpower him, loses his independence and easily gets ruined. The greed for food must therefore be destroyed. It is the lesson that I have learnt from the fish.
There was a PROSTITUTE named Pingala in the town of Videha. She was tired of looking for customers one night. She became hopeless. Feeling satisfaction from her abandonment of material desires, she was content with what she had and then had a sound sleep. She realised that real contentment lies within. I have learnt from that fallen woman the lesson that the abandonment of desire leads to contentment.
A RAVEN picked up a piece of flesh. It was pursued and beaten by other birds. It dropped the piece of flesh and attained peace and rest. From this I have learnt the lesson that a man in the world undergoes all sorts of troubles and miseries when he runs after sensual pleasures, and that he becomes as happy as the bird when he abandons the sensual pleasures.
The CHILD who sucks milk is free from all cares, worries and anxieties, and is always cheerful. I have learnt the virtue of cheerfulness from the child.
The MAIDEN is surprised by guests whom she must feed. She has to grind grain for them in secret lest she expose her parents’ poverty, but as she works, her arm bangles jangle. To keep silence, she breaks all but one on each wrist and continues working. Maiden illustrates the importance of focus and screening out the clatter of the material world. I learnt to give up the association of those who are not devoted to the Supreme Lord.
The SNAKE lives alone in an abandoned hole and avoids humans’ company. I learnt from the snake to abide in the cave of my own heart to seek self-realisation.
The ARROWSMITH was once wholly engrossed in his work that he fails to notice the king passed before his shop with his whole retinue. I have learnt from the artisan the quality of intense concentration of mind.
The SPIDER pours out of its mouth long threads and weaves them into cobwebs. It gets itself entangled in the net of its own making. Even so, man makes a net of his own ideas and gets entangled in it. The wise man should therefore abandon all worldly thoughts and think of Brahman only. This is the lesson I have learnt from the spider.
A WASP was caught by a songbird (Bhramari) and placed in its nest. As the bird began to sing, the worm became so absorbed in the song that it lost all awareness of its peril. Thinking constantly of the Bhramari, the wasp becomes a Bhramari itself. Whatever form a man constantly thinks of, he attains in course of time that form. As a man thinks, so he becomes. I have learnt from the wasp to turn myself into Atman by contemplating constantly on it and thus attaining Eternity, Moksha or liberation.

Dattatreya’s teachings are preserved in the vast literature of the Puranas and in the Datta Samhita, Avadhuta Gita, Dattatreya Upanishad, Udhav Gita and Avadhuta Upanishad. This story is from the Srimad Bhagavatam.

Spiritual Significance: It is said about Dattatreya that he used to pick up the qualities from everyone. We Brahmin children also have to imbibe good qualities from everyone like Dattatreya. Baba says - No matter what kind of person someone is, your work is with the Murli, you have to imbibe the best points from whatever the Murli narrates. If you don't enjoy talking to someone then you should calm down and go away after listening to the Murli. We should not be upset that we will not come here. You children are also number wise Dattatreya.

దత్తాత్రేయ

(శ్రీమత్ భాగవతం, 8వ స్కందము)

దత్తాత్రేయ మహర్షి అత్రి మరియు అతని భార్య అనుసూయ కుమారుడు. మహర్షి అత్రి సప్తఋషులలో ఒకరు, తల్లి అనుసూయ పవిత్రతకు ఉదాహరణగా పేర్కొనబడింది. మహారాష్ట్ర, ఆంధ్రప్రదేశ్, గోవా, తెలంగాణ, కర్ణాటక మరియు గుజరాత్‌లో, దత్తాత్రేయుడు త్రిమూర్తుల (బ్రహ్మ, విష్ణువు మరియు మహేశ్వరులు) అవతారంగా చెప్తారు. దత్తాత్రేయుడిని సాధారణంగా మూడు తలలు మరియు ఆరు చేతులతో చూపిస్తారు. బ్రహ్మ, విష్ణు శంకరులకు ప్రతీకగా ఒక్కొక్క తల, మరియు ఈ దేవతలలో ప్రతిదానికి సంబంధించిన ప్రతీకాత్మక వస్తువులను పట్టుకున్న ఒక జత చేతితో చూపించబడ్డాడు. బ్రహ్మ యొక్క జపమాల మరియు కమండలము, విష్ణువు యొక్క శంఖం మరియు చక్రం, శంకరుడి త్రిశూలం మరియు ఢమరుకం. ఒక సాధారణ సన్యాసి వలె దుస్తులు ధరించడం, ప్రాపంచిక వస్తువులను త్యజించడం మరియు ధ్యాన యోగ జీవనశైలిని అనుసరించడాన్ని సూచిస్తూ దత్తాత్రేయుడిని అడవిలో చూపిస్తారు. చిత్రాలలో మరియు కొన్ని పెద్ద చెక్కడాలలో, అతని చుట్టూ నాలుగు కుక్కలు మరియు ఒక ఆవును చూపిస్తారు.

ఏమీ లేని స్థితినుండి, గురువులు కూడా లేకుండా తన సన్యాస జీవితాన్ని ప్రారంభించి, ప్రకృతిని గమనిస్తూ, ప్రతిదాని నుండి గుణాన్ని స్వీకరించి, పాఠాన్ని నేర్చుకుని యువకుడైన దత్తాత్రేయుడు స్వీయ-అవగాహనకు చేరుకున్న వ్యక్తిగా హిందూ గ్రంథాలలో ప్రసిద్ధి చెందాడు. అందరి నుండి మంచి నేర్చుకునే అతని గుణం అతన్ని గొప్ప సన్యాసిగా చేసింది మరియు ఈ లక్షణాలు అతన్ని ప్రాపంచిక అనుబంధాల వ్యర్థం, ధ్యానం యొక్క ప్రయోజనాలు మరియు ఆధ్యాత్మికత వైపుకు, ఆత్మ-సాక్షాత్కారం వైపుకు మరల్చాయి.

దత్తాత్రేయుని గురువులు: భూమి, నీరు, గాలి, అగ్ని, ఆకాశం, చంద్రుడు, సూర్యుడు, కొన్ని పావురాలు, కొండచిలువ, సముద్రం, చిమ్మట, తేనెటీగ, తేనెను సేకరించేవాడు, ఏనుగు, జింక, చేప, మారిన వేశ్య, మాలకాకి, పిల్లవాడు, అవివాహిత స్త్రీ, పాము, బాణపు తలలను ఆకృతి చేసేవాడు, సాలీడు మరియు కందిరీగ.

నేను భూమి నుండి సహనం మరియు పరోపకార గుణం నేర్చుకున్నాను, ఎందుకంటే ఇది మనిషి చేసే అనేక రకాల అఘాయిత్యాలను, తవ్వకాలను భరిస్తుంది, అయినాగానీ ఆ మనిషికి పంటలు, చెట్లు మొదలైన వాటిని ఉత్పత్తి చేసి ఆ భూమి మనిషికి మంచి చేస్తుంది.
నేను నీరు నుండి స్వచ్ఛత గుణాన్ని నేర్చుకున్నాను. స్వచ్ఛమైన నీరు ఇతరులను శుద్ధి చేసినట్లే, స్వార్థం, కామము, అహం, కోపం, దురాశ మొదలైన వాటి నుండి విముక్తి పొందిన ఋషి కూడా తనను కలిసిన వారందరినీ కూడా శుద్ధి చేస్తాడు.
గాలి, ప్రతిచోటకూ కదులుతున్నప్పటికీ, దేనికీ అంటుకోదు; కాబట్టి నేను చాలా మంది వ్యక్తులతో కలిసి ఈ ప్రపంచంలో మెలుగుతున్నప్పటికీ, మోహం లేకుండా జీవించడం గాలి నుండి నేర్చుకున్నాను.
అగ్ని మండుతూ ఉంటుంది, ఋషి కూడా తన జ్ఞానం మరియు తపస్సు యొక్క ప్రకాశంతో ప్రకాశించాలి.
నక్షత్రాలు, మేఘాలు మొదలైనవన్నీ ఆకాశంలో ఉన్నాయి, కానీ ఆకాశం వాటిలో దేనితోనూ సంబంధం కలిగి ఉండదు. నేను ఆకాశంలా ప్రభావితం కాకూడదని నేర్చుకున్నాను.
చంద్రుడు ఎల్లప్పుడూ నిండుగా ఉంటాడు, కానీ చంద్రునిపై భూమి యొక్క వివిధ నీడల కారణంగా తగ్గుతున్నట్లు లేదా పెరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తుంది. చంద్రుని ప్రకాశం మరియు చల్లదనం దాని క్షీణించడం లేదా పెరగడంతో మారదు, అలాగే ఏ విధమైన లాభం లేదా నష్టంతో ఆత్మ మారదని నేను నేర్చుకున్నాను.
సూర్యుడు నా ఏడవ గురువు. దాని ప్రకాశవంతమైన కిరణాలతో, సూర్యుడు ప్రతిదాని నుండి నీటిని తీసుకుంటాడు, దానిని మేఘాలుగా మారుస్తాడు, ఆపై వివక్ష లేకుండా వర్షం రూపంలో కురుస్తాడు. అడవులు, పర్వతాలు, లోయలు, ఎడారులు, మహాసముద్రాలు మరియు నగరాల్లో వర్షం పడుతుంది. సూర్యుని మాదిరిగానే, నేను అన్ని వనరుల నుండి జ్ఞానాన్ని ఎలా సేకరించాలో, ఆ జ్ఞానాన్ని ఆచరణాత్మక జ్ఞానంగా ఎలా మార్చాలో నేర్చుకున్నాను, కొన్నింటినే ఇష్టపడకుండా, కొన్నింటిని మినహాయించకుండా, ప్రతి ఒక్కరితో పంచాలని నేర్చుకున్నాను.
పావురాల జంట తమ పిల్లలు వేటగాని వలలో చిక్కుకోవడం చూసి అవి కూడా ఆ వలలోకి వచ్చి చిక్కుకుని వేటగాడికి బలవుతాయి. ఈ పావురాల నుండి నేను నేర్చుకున్నది ఏమిటంటే, కారణం మంచిదే అయినా కానీ ఆ మంచిని మోహం మరియు భావోద్వేగంతో చేస్తే అది మనల్ని ఇరికిస్తుంది.
కొండచిలువ దాని ఆహారం కోసం చుట్టూ తిరగదు. దానికి దొరికిన ఆహారంతో అది సంతోషంగా ఉంటుంది. అందువల్ల, ఆహారం పట్ల అనాసక్త భావనతో ఉండటం, దొరికిన ఆహారాన్ని తృప్తిగా స్వీకరించడమే మన ధర్మంగా ఉండాలి. (అజగర వృత్తి).
సముద్రం ఎప్పుడూ దాని సరిహద్దుల నుండి బయటికి రాదు, వందలాది నదులు దానిలోకి ప్రవహించినప్పుడు కూడా అది నిశ్చలంగా ఉంటుంది. జీవితంలో నాకు ఎలాంటి అనుభవాలు ఎదురైనా, ఎన్నిసాధకబాధకాలు ఎదురైనాగానీ నేను నా క్రమశిక్షణను కొనసాగించాలని సముద్రం నుండి నేర్చుకున్నాను.
చిమ్మట కాంతికి ఆకర్షితుడై ఆ దీపంలోనే పడి కాలిపోయినట్లే, ఒక అందమైన అమ్మాయితో ప్రేమలో పడే ఉద్వేగభరితమైన వ్యక్తి అసంతృప్తి చెందుతాడు. దృష్టి భావాన్ని నియంత్రించడానికి మరియు ఆత్మపై మనస్సును స్థిరపరచడానికి, ఈ పాఠాన్ని నేను చిమ్మట నుండి నేర్చుకున్నాను.
తేనెటీగ వేర్వేరు పుష్పాల నుండి తేనెను గ్రోలుతుంది, ఒకే పువ్వు నుండి గ్రోలదు. అదేవిధంగా నేను ఒక ఇంటి నుండి కొంచెం ఆహారం తీసుకుంటాను మరియు మరొక ఇంటి నుండి కొంచెం ఆహారం తీసుకుంటాను, తద్వారా నా ఆకలిని తీర్చుకుంటాను. నేను ఒకే కుటుంబానికి భారం కాను. (మధుకరి భిక్షా, మధుకరి వృత్తి)
తేనెటీగలు చాలా కష్టపడి తేనెను సేకరిస్తాయి, కానీ తేనెను సేకరించేవాడు వచ్చి తేనెను సులభంగా తీసుకుంటాడు. ప్రజలు సంపద మరియు ఇతర వస్తువులను చాలా కష్టంతో కూడబెట్టుకుంటారు, కాని వారు వాటన్నింటినీ ఒకేసారి వదులుకుని, మరణం వస్తే వెళ్ళిపోవాల్సి ఉంటుంది. వస్తువులను కూడబెట్టుకోవడం వ్యర్థం అని దీని నుండి నేను నేర్చుకున్నాను.
కామంతో ఉన్న మగ ఏనుగు కాగితంతో చేసిన ఆడ ఏనుగును చూసి గడ్డితో కప్పబడిన గుంటలో పడిపోతుంది. ఆ ఏనుగును పట్టుకుని, గొలుసులతో బంధించి, నిర్బంధిస్తారు. అదేవిధంగా, కామవాంఛగల పురుషులు కూడా మహిళల ఉచ్చులో పడి దుఃఖాన్ని పొందుతారు. అందువల్ల, మనిషి కామాన్ని నాశనం చేయాలి అని ఏనుగు నుండి పాఠం నేర్చుకున్నాను.
చెవులకు ఇంపుగా ఉండే సంగీతం పై మమకారం పెంచుకున్న జింక వేటగాడు వినిపించే మధురమైన సంగీతానికి ఆకర్షితమై అతని వలలో చిక్కుకుంటుంది. అదేవిధంగా, చెవులకు ఇంపుగా ఉన్నంత మాత్రాన వాటికి ఆకర్షితమవ్వకూడదని, సరైన నడవడిక లేని మహిళల సంగీతానికి ఆకర్షితుడైన వ్యక్తి నాశనానికి కొని తెచ్చుకుంటాడు. అసభ్యకరమైన పాటలు ఎప్పుడూ వినకూడదు. జింక నుంచి నేను నేర్చుకున్నది ఇదే.
ఆహారం కోసం అత్యాశగల చేప ఈ దురాశతో సులభంగా వేటాడబడినట్లే, ఆహారం కోసం అత్యాశ ఉన్న వ్యక్తి కూడా, తన జిహ్వ చాపల్యానికి వశమైన వ్యక్తి తన స్వాతంత్ర్యాన్ని కోల్పోయి, సులభంగా నాశనం అవుతాడు. అందువల్ల, ఆహారం పట్ల కోరికను తొలగించాలి. ఇది నేను చేపల నుండి నేర్చుకున్న పాఠం.
పింగళ అనే వేశ్య విదేహ నగరంలో నివసించేది. ఒక రాత్రి ఆమె వద్దకు కస్టమర్లు ఎవ్వరూ రాకపోవడంలో, వేచి చూసి చూసి అలసిపోతుంది. దీంతో ఆమె నిరాశ చెందుతుంది. అప్పుడు ఆమె తన వద్ద ఉన్నదానితో సంతృప్తి చెంది, ఆపై హాసుగా నిద్రపోయింది. నిజమైన సంతృప్తి తనలోనే ఉందని ఆమె అర్థం చేసుకుంది. కోరికను విడిచిపెట్టడం సంతృప్తికి దారితీస్తుందని నేను ఆ పతిత మహిళ నుండి నేర్చుకున్నాను.
ఒక మాలకాకి మాంసం ముక్కను దాని ముక్కులో పెట్టుకుని ఉంది. దానికన్నా బలమైన ఇతర పక్షులు దానిని వెంబడించి, ఆ ఆహారం కోసం కొట్టాయి. కాకి మాంసం ముక్కను విసిరేసిన తర్వాత అది ప్రశాంతగా, హాయిగా ఉంది. వ్యక్తి విడిచిపెట్టడం నేర్చుకున్నప్పుడే సంతోషంగా, ప్రశాంతంగా జీవించగలడు అని నేను కాకి నుండి నేర్చుకున్నాను.
పాలు తాగే పసి పిల్లవాడు అన్ని చింతలు మరియు కష్టాల నుండి విముక్తి పొంది ఎల్లప్పుడూ సంతోషంగా ఉంటాడు. ఆనందంగా ఉండటంలోని గుణాన్ని నేను చిన్న బాలుడి నుంచి నేర్చుకున్నాను.
పెళ్లికాని ఒక యువతి ఇంటికి అనుకోకుండా కొంతమంది అతిథులు వస్తారు. వారికి భోజనం వడ్డించాలి. ఇంట్లో ఒంటరిగా ఉన్నందున లోపలికి వెళ్లి ఆమె ధాన్యాన్ని విసురుతున్నప్పుడు ఆనె చేతి గాజులు శబ్దం చేసాయి. ఈ శబ్దం వలన తమ ఇంటి పేదరికం అతిథులను తెలుస్తుందని భావించిన యువతి తన చేతికి కేవలం రెండు రెండు గాజులు మాత్రమే ధరించి ధాన్యాన్ని విసురుతుంటే, అప్పుడు కూడా గాజుల శశబ్దం వచ్చింది. అప్పుడు ఆమె ఒకే గాజును ఒక్కొక్క చేతికి ధరించింది, అప్పుడు శబ్దం రాలేదు. ఇద్దరు వ్యక్తుల మధ్య కూడా అనవసరమైన చర్చలు లేదా విభేదాలు ఉండవచ్చని నేను తెలుసుకున్నాను. సన్యాసి ఒంటరిగా, ఏకాంతంగా జీవించాలి.
పాము ఒక పాడుబడిన రంధ్రంలో ఒంటరిగా నివసిస్తుంది, మానవుల సహవాసానికి దూరంగా ఉంటుంది. ఆత్మసాక్షాత్కార అన్వేషణలో నా హృదయ గుహలో జీవించడం పాము నుండి నేర్చుకున్నాను.
బాణాల తలను ఆకృతి చేసి వాటిని పదును చేసే వ్యక్తి ఒకసారి తన పనిలో పూర్తిగా నిమిగ్నమై ఉన్నాడు. తన దుకాణం ముందునుండే రాజు, అతని అనుచర వర్గం వెళ్ళారన్న సంగతి అతను గమనించలేదు. మనసు యొక్క ఏకాగ్రత గుణాన్ని నేను ఇతడి నుండి నేర్చుకున్నాను.
సాలీడు తన నోటి నుండి జిగురు వంటి వలను తయారు చేస్తుంది. కొంత కాలంతర్వాత అది తయారు చేసిన వలలో అదే ఇరుక్కుని చిక్కుకుంటుంది. ఒక జ్ఞాని ప్రాపంచిక వస్తువుల వలలో ఇరుక్కోకూడదు.
భ్రమరి కందిరీగను పట్టుకుని తన గూడులో ఉంచుతుంది. భ్రమరి తన పాటను ప్రారంభించిన వెంటనే, పురుగు తన ప్రమాదం గురించి మరచిపోయి పాటలో మునిగిపోతుంది. నిరంతరం భ్రమరి గురించి ఆలోచిస్తూ, కందిరీగ కూడా ఒక భ్రమరిగా మారిపోతుంది. మనిషి నిరంతరం ఏ రూపం గురించి ఆలోచిస్తాడో, అతను కాలక్రమేణా ఆ రూపాన్ని పొందుతాడు. మనిషి ఎక్కువగా దేని గురించి ఆలోచిస్తాడో అలాగే మారిపోతాడు. ఆత్మ పరమాత్మ గురించి చింతన ఉన్న వ్యక్తి శరీరంపై ఉన్న మమకారాన్ని విడిచి మోక్షాన్ని పొందుతాడు.

దత్తాత్రేయ బోధనలు పురాణాలలోని విస్తారమైన సాహిత్యంలో మరియు దత్త సంహిత, అవధూత గీత, దత్తాత్రేయ ఉపనిషత్తు, ఉధవ్ గీత మరియు అవధూత ఉపనిషత్తులలో భద్రపరచబడ్డాయి. ఈ కథ శ్రీమద్ భాగవతంలోనిది.

ఆధ్యాత్మిక భావము: దత్తాత్రేయుడు అందరిలోని మంచిని, సుగుణాలనే చూసేవాడు అని అంటారు. బ్రాహ్మణ పిల్లలమైన మనం కూడా అందరిలో ఉన్న మంచినే చూడాలి. బాబా అంటారు – ఎవరు ఎలా ఉన్నాగానీ, మీకు మురళితో పని, మురళిలోని మంచి మంచి పాయింట్లను గ్రహించండి. ఎవరితోనైనా మాట్లాడాలని అనిపించకపోతే శాంతిగా మురళి విని వెళ్ళిపోండి, అంతేగానీ మేము ఇక్కడకు రాము అని అలగవద్దు. పిల్లలైన మీరు కూడా నంబరువారీ దత్తాత్రేయులు.

ದತ್ತಾತ್ರೇಯ

(ಶ್ರೀಮದ್ ಭಾಗವತಮ್, ಸ್ಕಂದ 8)

ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಮಹರ್ಷಿ ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಅನಸೂಯಾ ಅವರ ಪುತ್ರ. ಅವರ ತಂದೆ ಮಹರ್ಷಿ ಅತ್ರಿ ಸಪ್ತಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅನಸೂಯಾ ಪತಿವ್ರತೆ. ದತ್ತಾತ್ರೇಯರನ್ನು ಮೂರು ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವ (ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ) ಅವರ ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ತಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ಕೈಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರಿಗೆ ತಲಾ ಒಂದೊಂದು ತಲೆ, ಮತ್ತು ಈ ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಒಂದೊಂದು ಜೋಡಿ ಕೈಗಳು: ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಚಕ್ರ, ಶಿವನ ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಡಮರು. ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸನ್ಯಾಸಿಯಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವರ ಲೌಕಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನಮಯ ಯೋಗಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ನಾಲ್ಕು ನಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಸುವಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಸು ಭೂಮಿ ತಾಯಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ

ಪ್ರಕೃತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ದತ್ತಾತ್ರೇಯರು ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುಗಳಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಸನ್ಯಾಸ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲೆದಾಡುವಾಗ ದತ್ತಾತ್ರೇಯರು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಗುರುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಆತ್ಮ-ಅರಿವು ಪಡೆದರು. ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಅವರ ಗುಣವು ಅವರನ್ನು ಮಹಾನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಈ ಗುಣಗಳು ಲೌಕಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ನಿರರ್ಥಕತೆ, ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆತ್ಮ-ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿತು.

ಅವರ ಶಿಕ್ಷಕರೆಂದರೆ: ಪೃಥ್ವಿ, ಜಲ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಪಾರಿವಾಳಗಳ ಜೋಡಿ, ಹೆಬ್ಬಾವು, ಸಾಗರ, ಪತಂಗ, ಜೇನುನೊಣ, ಜೇನು ಸಾಕುವವನು, ಗಂಡಾನೆ, ಜಿಂಕೆ, ಮೀನು, ಸುಧಾರಿತ ವೇಶ್ಯೆ, ಕುರರ ಪಕ್ಷಿ, ಬಾಲಕ, ಕುಮಾರಿ, ಸರ್ಪ, ಬಾಣಗಾರ, ಜೇಡ ಮತ್ತು ಕಣಜ. ದತ್ತಾತ್ರೇಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:

ನಾನು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸಹನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪರೋಪಕಾರವನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಆಘಾತಗಳು, ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಭೂಮಿಯು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಬೆಳೆಗಳು, ಮರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾನು ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧತೆಯ ಗುಣವನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ಶುದ್ಧ ನೀರು ಇತರರನ್ನು ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಕಾಮ, ಅಹಂಕಾರ, ಕೋಪ, ದುರಾಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಋಷಿಯು ತನ್ನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಚಂದ್ರನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನೆರಳಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರನು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದರೂ ಅಥವಾ ಬೆಳೆದರೂ ಅವನ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ತಂಪು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಲಾಭ-ನಷ್ಟದಿಂದ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸೂರ್ಯ ನನ್ನ ಏಳನೆಯ ಗುರು. ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸೂರ್ಯನು ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅದನ್ನು ಮೋಡಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಮಳೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಡುಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು, ಮರುಭೂಮಿಗಳು, ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೆಲವರನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದೆ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಬಿಡದೆ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ.

ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿ ಪಾರಿವಾಳದ ಜೋಡಿಯು ತಾವೂ ಬೇಟೆಗಾರನ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾರಿವಾಳಗಳಿಂದ ನಾನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ಸಹ, ಅದು ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧಿಸಬಹುದು.

ಹೆಬ್ಬಾವು ತನ್ನ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನೇ ಸಿಕ್ಕರೂ ಅದರಿಂದ ತೃಪ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಾನು ಆಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅನಾಸಕ್ತನಾಗಿರಲು ಕಲಿತೆ ಮತ್ತು ಏನು ತಿನ್ನಲು ಸಿಕ್ಕರೂ ಅದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೇ ನಮ್ಮ ಧರ್ಮವಾಗಿರಬೇಕು. (ಅಜಗರ ವೃತ್ತಿ)

ಮಹಾಸಾಗರವು ಎಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೂರಾರು ನದಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರೂ ಅದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವುದೇ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ, ನನಗೆ ಎಷ್ಟೇ ಪೆಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಡೆತಗಳು ಸಿಕ್ಕರೂ, ನನ್ನ ಶಿಸ್ತನ್ನು ನಾನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸಾಗರವು ನನಗೆ ಕಲಿಸಿತು.

ಯಾವ ರೀತಿ ಪತಂಗವು ಬೆಂಕಿಯ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಮೋಹಿತವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಒಬ್ಬ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸುಂದರ ಹುಡುಗಿಯ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ದುಃಖಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ದೃಷ್ಟಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆತ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡುವುದು, ಈ ಪಾಠವನ್ನು ನಾನು ಪತಂಗದಿಂದ ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ.

ಜೇನುಹುಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಜೇನು ಹೀರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಹೂವಿನಿಂದ ಹೀರುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಒಂದು ಮನೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಮನೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಹಸಿವನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. (ಮಧುಕರಿ ಭಿಕ್ಷೆ, ಮಧುಕರಿ ವೃತ್ತಿ)

ದುಂಬಿಗಳು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜೇನು ಸಾಕುವವನು ಬಂದು ಜೇನುತುಪ್ಪವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಜನರು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಹಣ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಮೃತ್ಯು ದೇವತೆ ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ಹೋಗಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ವ್ಯರ್ಥ ಎಂದು ನಾನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ.

ಕಾಮದಲ್ಲಿ ಕುರುಡನಾದ ಗಂಡಾನೆ, ಕಾಗದದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹೆಣ್ಣಾನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಗುಂಡಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸರಪಳಿಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶದಿಂದ ಹಿಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಾಮಿಯಾದ ಪುರುಷರು ಸಹ ಹೆಂಗಸರ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮನುಷ್ಯನು ಕಾಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕು. ಆನೆಯಿಂದ ನಾನು ಕಲಿತ ಪಾಠ ಇದೇ.

ಜಿಂಕೆ ತನ್ನ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬೇಟೆಗಾರನ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದುಶ್ಚಾರಿತ್ರ್ಯದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ವಿನಾಶದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾರೂ ಎಂದಿಗೂ ಅಶ್ಲೀಲ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಾರದು. ಇದೇ ಪಾಠವನ್ನು ನಾನು ಜಿಂಕೆಯಿಂದ ಕಲಿತೆ.

ಯಾವ ರೀತಿ ಆಹಾರದ ಆಸೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಮೀನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೀತಿ, ಆಹಾರದ ಆಸೆಯುಳ್ಳವನು, ತನ್ನ ರುಚಿಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಆಳಲು ಬಿಡುವವನು, ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾಳಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಹಾರದ ಆಸೆಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಮೀನಿನಿಂದ ನಾನು ಕಲಿತ ಪಾಠವಿದು.

ಇದೇಹನಗರದಲ್ಲಿ ಪಿಂಗಳಾ ಎಂಬ ವೇಶ್ಯೆಯು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ದಣಿದು ಹೋದಳು. ನಿರಾಸೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಳು. ನಂತರ, ತನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ನಿದ್ರೆ ಪಡೆದಳು. ನಿಜವಾದ ತೃಪ್ತಿ ತನ್ನ ಒಳಗೆಯೇ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಳು ಅರಿತುಕೊಂಡಳು. ಆ ಪತಿತೆಯ ಮೂಲಕ ನಾನು ಕಲಿತ ಪಾಠವೇನೆಂದರೆ – ಇಚ್ಛೆಗಳ ತ್ಯಾಗವೇ ತೃಪ್ತಿಯ ದಾರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಕರುರ ಪಕ್ಷಿ (ಕಾಗೆ) ಮಾಂಸದ ತುಂಡನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹೊಡೆದವು. ಕಾಗೆ ಮಾಂಸದ ತುಂಡನ್ನು ಬಿಸಾಡಿತು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನು ಕಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ನಾನು ಕಲಿತ ಪಾಠವೇನೆಂದರೆ – ಒಬ್ಬನು ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದರೆ ದುಃಖಪಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಶಾಂತಿಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಶಿಶು ಎಲ್ಲ ಚಿಂತೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತದೆ. ನಾನು ಶಿಶುವಿನಿಂದ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇರುವ ಗುಣವನ್ನು ಕಲಿತೆ.

ಒಬ್ಬ ವಿವಾಹವಿಲ್ಲದ ಯುವತಿ ಅತಿಥಿಗಳ ಬರುವಿಕೆಯಿಂದ ಅಚ್ಚರಿ ಪಟ್ಟಳು. ಮನೆಯಲ್ಲೊಬ್ಬಳೇ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಉಣ ಬಡಿಸಬೇಕಿತ್ತು, ಆಕೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಭತ್ತವನ್ನು ಕುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಳು.. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬಳೆಗಳ ಶಬ್ದ ಹೆಚ್ಚು ಆಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ಆಕೆಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ಅತಿಥಿಗಳು ತಿಳಿಯಬಾರದೆಂದು ಆಕೆ ಇಚ್ಛಿಸಿದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಳೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವನ್ನು ಮುರಿದಳು. ಇನ್ನೂ ಶಬ್ದವಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಕೈಯಿಂದ ಒಂದು ಬಳೆಯನ್ನೂ ಮುರಿದಳು. ನಂತರ ಶಾಂತಿ ಕಂಡಿತು. ನಾನು ಇದರಿಂದ ಕಲಿತ ಪಾಠವೇನೆಂದರೆ – ಇಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಅನಗತ್ಯ ಮಾತುಗಳಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಜಗಳಗಳಾಗಬಹುದು. ತಪಸ್ವಿ ಅಥವಾ ಸನ್ಯಾಸಿಯು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬನೇ ಇರುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಹಾವು ಒಂದು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಬಿಲದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಹಾವಿನಿಂದ ಕಲಿತ ಪಾಠವೆಂದರೆ – ಆತ್ಮಾನುಭವಕ್ಕಾಗಿ one’s own mind ಎಂಬ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು.

ಒಬ್ಬ ಬಾಣ ತಯಾರಕ ತನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದನು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸನ್ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲಿಲ್ಲ. ನಾನು ಆ ಕೌಶಲ್ಯಮತರಿಂದ ಕಲಿತ ಪಾಠವೆಂದರೆ – ಮನಸ್ಸಿನ ತೀವ್ರ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಅತಿ ಮಹತ್ತ್ವವಾದುದು.

ಜೇಡನು ತನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ದಾರಿಗೆ ಧಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿ ಬಲೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತದೆ. ಅದು ತನ್ನದೇ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಿಂತನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಬೇಕು. ಇದನ್ನು ನಾನು ಜೇಡನಿಂದ ಕಲಿತೆ.

ತತಯ್ಯ (ತವಟೆ) ತನ್ನ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೀಟವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಇಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೀಟವು ತತಯ್ಯನ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತದೆ. ತತಯ್ಯನ ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನವಾಗಿರುವ ಕೀಟವು ಕ್ರಮೇಣ ತತಯ್ಯನ ರೂಪವನ್ನೇ ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆ ರೂಪವನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ತತಯ್ಯನಿಂದ ಕಲಿತ ಪಾಠವೆಂದರೆ – ನಿರಂತರ ಆತ್ಮಚಿಂತನದಿಂದ ನಿತ್ಯತೆ, ಮೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಿಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ದತ್ತಾತ್ರೇಯನ ಉಪದೇಶಗಳು ಪುರಾಣಗಳ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಸಾಹಿತ್ಯ, ದತ್ತ ಸಂಹಿತೆ, ಅವಧೂತ ಗೀತೆ, ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಉಪನಿಷತ್ತು, ಉದ್ಧವ ಗೀತೆ ಮತ್ತು ಅವಧೂತ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಥೆ ಶ್ರೀಮದ್ ಭಾಗವತದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭಾವ:

ದತ್ತಾತ್ರೇಯನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಾವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಕ್ಕಳೂ ಕೂಡ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಎಷ್ಟೊಂದು ಈಶ್ವರೀಯ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು. ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ “ಮುರಳಿ”ಯ ಜೊತೆ. ಮುರಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ ಉತ್ತಮ ಪಾಯಿಂಟ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಯಾರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶಾಂತವಾಗಿರಬೇಕು, ಮುರಳಿ ಕೇಳಿ ಹೊರಹೋಗಬೇಕು. ಮುನಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ನೀವು ಮಕ್ಕಳೂ ನಂಬರ್‌ವಾರ್‌ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಅಗಿರುವಿರಿ.

દત્તાત્રેય (ગુજરાતીમાં)

દત્તાત્રેય મહર્ષિ અત્રી અને તેમની પત્ની અનસૂયાના પુત્ર હતા. મહર્ષિ અત્રી સપ્તઋષિઓમાંના એક હતા અને અનસૂયા આદર્શ પતિવ્રતા તરીકે જાણીતા છે. દત્તાત્રેયને ત્રણ મુખ્ય હિંદુ દેવતાઓ — બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ (ત્રિમૂર્તિ) —ના સંયુક્ત અવતાર માનવામાં આવે છે।

સામાન્ય રીતે તેમને ત્રણ મસ્તક અને છ હાથ સાથે દર્શાવવામાં આવે છે — દરેક મસ્તક બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવનું પ્રતીક છે. છ હાથમાં તેઓ દેવતાઓની ઓળખરૂપ વસ્તુઓ ધારણ કરે છે:

બ્રહ્માથી — માળા અને કમંડળ,

વિષ્ણુથી — શંખ અને ચક્ર,

શિવથી — ત્રિશૂલ અને ડમરુ।

તેમને મોટાભાગે એક સરળ ભિક્ષુક રૂપે જંગલમાં દર્શાવવામાં આવે છે. આ તેમની વૈરાગ્યપૂર્ણ જીવનશૈલી અને યોગમાર્ગની શોધનું પ્રતીક છે. દત્તાત્રેયજીની આસપાસ ચાર કૂતરા અને એક ગાય દર્શાવવામાં આવે છે — ચાર કૂતરા ચાર વેદોના પ્રતિક છે અને ગાય પૃથ્વી માતાનું પ્રતિક છે, જે તમામ જીવાત્માઓને પોષણ આપે છે।

Today's Words

Prosperity अपनी घोट तो नशा चढ़े

Explore Categories

Hindi Words English Words Proverbs

6 / 6

दत्तात्रेय

Today's Words

More from "द"

Explore Categories