अष्टावक्र/जनक की कहानी

అష్టావక్రుడు (ఆది గ్రంథము) జనక మహారాజుకు ఒక సారి ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానమును తెలుసుకోవాలని అనిపించింది. దీని కోసము అతను వేయి ఆవులను తెప్పించి ప్రతి ఆవు కొమ్ముకు ఇరవై-ఇరవై బంగారు నాణెములు కట్టించాడు. ఎవరైతే శాస్త్రార్థాలలో జయిస్తారో వారు ఈ ఆవులను తీసుకు వెళ్ళవచ్చునని ఆజ్ఞాపిస్తాడు. ఒక నెల వరకు వాగ్వివాదము కొనసాగింది. చివరకు యాజ్ఞవల్క్యుడు అందరి ఋషులలోకి ప్రప్రథమముగా నిలిచి వేయి ఆవులను బంగారు నాణెములతో సహా తీసుకు వెళ్తాడు. తనకు ఆత్మ జ్ఞానమును బోధించిన వారికి ఇలాగే మరో వేయి ఆవులను ఇస్తానని రాజు ప్రకటిస్తాడు. యాజ్ఞవల్క్యుడు వాచక జ్ఞాని. తన వాచక జ్ఞానముతో అన్ని సిద్ధాంతములను చెప్పగలిగాడు కానీ ఆత్మ జ్ఞానమును బోధించలేక పోయాడు. చివరకు రాజు ఒక సింహాసనమును తయారు చేయించి, ఎవరైతే తనకు జ్ఞానమును వినిపించగలరో వారు ఈ సింహాసనము మీద వచ్చి కూర్చోవచ్చు అని ప్రకటిస్తాడు. ఆ తర్వాత రాజ్యములోని మహాత్ములందరినీ పిలిపించి ఇలా అంటాడు – “గుర్రమును ఎక్కడానికి ఎంత సమయము పడుతుందో, అంత సమయములో నాకు జ్ఞాన ప్రాప్తి కలగాలని కోరుకుంటున్నాను”. జ్ఞానమంటే తేలికగా మింగేటువంటిది కాదు ఒక్క క్షణములో తాగించడానికి! దాని కోసం అధ్యయనం చేయాలి, అభ్యాసము చేయాలి, అప్పుడు కదా నెమ్మది నెమ్మదిగా జ్ఞాన ప్రాప్తి జరుగుతుంది అని మహాత్ములందరూ ఆలోచనలో పడ్తారు. అయినాగానీ కొంతమంది తమ వంతుగా జనకుడికి ఆత్మ జ్ఞానాన్ని అనుభూతి చేయించే ప్రయత్నం చేసారు కానీ జనకుడు సంతృప్తి చెందలేదు. సంతృప్తికరంగా చెప్పలేనివారందరినీ జనక మహారాజు జైలులో వేయించాడు అని అంటారు. అప్పుడు అష్టావక్రుడు సభలోకి ప్రవేశిస్తాడు. అతడు శారీరకంగా వంకరలు, గూని ఉన్నవాడు. అష్ట వంకరలు ఉన్నవాడు కాబట్టి అతని పేరు అష్టావక్రుడు అయింది. రాజుకు ఒకవేళ జ్ఞానము లభించకపోతే మహాత్ములకే అవమానమని తలచి నేరుగా వెళ్ళి సింహాసనంపై కూర్చుంటాడు. కురూపిగా ఉన్న అష్టావక్రుడు జ్ఞానము ఎలా చెప్పగలడు అని సభలోని వారందరూ అతడిని చూసి నవ్వసాగారు. “ఇది మహాత్ముల సభ అనుకున్నాను, కానీ కాదు. మీరు ఆత్మను చూడటం లేదు, శరీరాన్నే చూస్తున్నారు. శరీరాలను చూడటము మాదిగుల పని” అని అనగానే సభలోని వారందరూ మౌనం వహిస్తారు. అష్టావక్రుడు: - రాజా, మీరు నిజంగా జ్ఞానాన్ని పొందాలనుకుంటున్నారా? రాజు: - అవును మునివర్యా! అష్టావక్రుడు: - మరి జ్ఞానము ఇచ్చినందుకు దక్షిణ ఉంటుంది, ఏమి ఇస్తారు? రాజు: - నా శక్తి కొలది నేను మీకు ఏమివ్వడానికైనా సిద్ధమే. అష్టావక్రుడు: - నేను కూడా మీరు ఇవ్వగలిగిందే అడుగుతాను. సరే, ఇప్పుడు నేను మిమ్మల్ని మూడు అడుగుతాను – మీ తనువు, మనసు మరియు ధనము. రాజు: - (కొద్ది సేపు ఆలోచించి) సరే ఇచ్చేసాను. అష్టావక్రుడు: - కావాలంటే మళ్ళీ బాగా ఆలోచించుకో రాజా! రాజు: - బాగా ఆలోచించే ఇచ్చాను. అష్టావక్రుడు: - చూడు రాజా! మీరు ఇప్పుడు మీ తనువు, మనసు, ధనమును నాకు ఇచ్చేసారు. వీటికి యజమాని నేను, మీరు కాదు. ఇప్పుడు నేను మిమ్మల్ని ఆజ్ఞాపిస్తున్నాను, వెళ్ళి అందరి చెప్పుల మధ్య కూర్చోండి. ఒక్కసారిగా సభలో అంతా నిశ్శబ్దత చోటు చేసుకుంది. రాజు తన రాజ్యములో, తన ప్రజల ముందు, అందరి ముందు వెళ్ళి చెప్పుల మధ్య కూర్చోవాలి. కానీ జనక మహారాజు తెలివైనవాడు. అతనికి కొంచెము కూడా కోపము రాలేదు. మౌనముగా వెళ్ళి చెప్పుల వద్ద కూర్చున్నాడు. మరి అష్టావక్రుడు ఇలా ఎందుకు చేసాడు? రాజులోని అహంకారము నశించాలని. పెద్ద పెద్ద వారు కూడా ఈ విషయము దగ్గరే ఓడిపోతూ ఉంటారు. అష్టావక్రుడు:- రాజా! నీ ధనము కూడా నాదే కదా! నా ధనమునందు మనసు నిలుపకు. రాజు మనసు తన పరివారము వైపు వెళ్తుంది. వీరు నా వారు కాదు అనుకుంటాడు. మనసు ధనము వైపు వెళ్తుంది. ఈ ధనము కూడా నాది కాదు ఋషిదే అని మనసు తిరిగి వస్తుంది. ఎంతైనా మనసు ఖాళీగా కూర్చోదు కదా! ఏదో ఒకటి ఆలోచిస్తూనే ఉంటుంది. ఇలా రాజుకు పరి పరి విధాలుగా ఆలోచనలు వస్తూ ఉంటాయి. ఆఖరికి రాజు తన ఆలోచనలు ఎక్కడా బయటకు పోకుండా ఉండాలని కళ్ళు గట్టిగా మూసుకొని కూర్చుంటాడు. ఇదంతా అష్టావక్రుడు గమనిస్తూనే ఉంటాడు. అష్టావక్రుడు:- రాజా! మీ మనసును కూడా నాకు ఇచ్చేసారు. జాగ్రత్త. ఇప్పుడు ఇది నా మనసు. దానికి ఏ ఆలోచనలు రాకూడదు. రాజు తెలివైనవాడు. తన మనసుపై ఇక అతనికి ఎలాంటి అధికారము లేదని అర్ధము చేసుకున్నాడు. వెంటనే మనసులోని ఆలోచనలన్నీ ఆగిపోయాయి. ఇప్పుడు రాజు మనసు స్థిరంగా ఉంది. అష్టావక్రుడు తన దయాదృష్టిని రాజుకు ప్రసాదిస్తాడు. రాజు ఆత్మ తన అంతరంగంలో విహరించడము ప్రారంభించింది. ఆత్మిక గమ్యముల వైపు ప్రయాణిస్తూ ఆ ప్రపంచములోని ఆనందమును రాజు ఆత్మ చవిచూస్తుంది. అష్టావక్రుడు ఋషులతో, అతడిని (రాజును) పిలవండి అని అన్నాడు. కానీ రాజును ఎవరు పిలవగలరు? రాజును తన అంతరంగంలో కావలసినంత సేపు విహరింపజేసాడు అష్టావక్రుడు. చివరకు రాజు తన ఆలోచనలనుండి కిందకు వచ్చాడు. నెమ్మదిగా కళ్ళు తెరచి చూసాడు. అష్టావక్రుడు:- ఏమి రాజా! జ్ఞాన ప్రాప్తి జరిగినదా? రాజు:- జరిగింది. అష్టావక్రుడు:- ఎలాంటి సందేహములు లేవు కదా! రాజు:- ఎలాంటి సందేహములు లేవు. అష్టావక్రుడు:- రాజా! ఈ తనువు, మనసు, ధనమును మీకు ప్రసాదంగా ఇస్తున్నాను. మీవిగా మాత్రము భావించకండి. రాజ్యముతోపాటు భజన కూడా చేయండి. ఇలా జనక మహారాజుకు అష్టావక్రుడు ఒక్క క్షణంలో ముక్తి జీవన్ముక్తిని పొందే జ్ఞానమును, విధమును బోధించి, అన్నిటి మధ్య ఉంటూ కూడా నిర్లిప్త భావన ఏర్పడేటట్లు జ్ఞాన బోధన చేస్తాడు. ఆధ్యాత్మిక రహస్యము: - జీవన్ముక్తి అనగా జీవిస్తూనే వైభవాలకు, ఆకర్షణలకు, బంధనాలకు దూరముగా ఉంటూ ముక్తి స్థితిని అనుభవించడము అని బాబా అంటారు. అలా అని అన్నిటిని వదిలేసి దూరముగా ఒంటరిగా బతకమని అర్థము కాదు. అన్నిటి మధ్య ఉంటూ, అన్ని బాధ్యతలు సక్రమముగా నెరవేరుస్తూ ఎలాంటి బంధనములకు లోను కాకపోవడము, ఆఖరికి సుఖ దుఃఖముల బంధనములలో కూడా ఇరుక్కోకపోవడమే నిజమైన జీవన్ముక్తి స్థితి. అలాంటి జీవన్ముక్తిని బాబా మనకు ఇస్తున్నారు.

अष्टावक्र (आदि ग्रंथ) एक बार राजा जनक ने चाहा कि मैं आध्यात्मिक ज्ञान प्राप्त करूँ। यह सोचकर उन्होंने एक हजार गायें मंगवाई और हर एक गाय के सींग पर बीस- बीस मोहरें बंधवा दी और हुक्म दिया कि जो व्यक्ति शास्त्रार्थ में जीत जाये, वही ये गायें ले जाये | एक महीने तक वाद-विवाद होता रहा। आखिर याज्ञवल्क्य सब ऋषियों में अव्वल निकले और एक हजार गायें मोहरों समेत ले गये। राजा ने कहा कि मैं इसी तरह एक हजार गायें उसको भी दूँगा जो मुझे आत्म-ज्ञान या ब्रह्म ज्ञान या राजयोग का बोध करवा दे। याज्ञवल्क्य वाचक ज्ञानी थे। वाचक ज्ञान के सब सिद्धान्त उन्होंने समझा दिये मगर आत्मा का ज्ञान न करवा सके, अन्दर की ओर न ले जा सके। आखिर राजा ने एक सिंहासन बनवा दिया और कहा कि जो भी मुझे ज्ञान दे सके वह इस सिंहासन पर आकर बैठ जाये। इसके बाद उन्होंने मुल्क के सारे महात्मा बुलाये और कहा कि मैं उतनी ही देर में ज्ञान प्राप्त करना चाहता हूँ जितनी देर घोड़े पर सवार होने में लगती है। ऋषियों ने सोचा कि ज्ञान कोई ऐसी चीज़ तो नहीं जो घोलकर पिलाया जा सके। पहले कुछ लिखायें, पढ़ायें, अभ्यास करायें तब धीरे-धीरे कुछ ज्ञान प्राप्त हो। फिर भी कइयों ने आत्म ज्ञान प्राप्त कराने की कोशिश किया, लेकिन जो असफल रहे समझाने में उनको राजा जनक ने जेल में डाल दिया। इतने में अष्टावक्र जी आ गये और सिंहासन पर जाकर बैठ गये। वे शरीर के टेढ़े व कुबड़े थे। अष्ट टेढ़ों वाला है इसलिए उनका नाम पड़ा अष्टावक्र। उन्होंने सोचा कि अगर राजा को ज्ञान न हुआ तो महात्माओं के गुट को लज्जा से सिर झुकाना पड़ेगा। उन्हें देखकर सभी हँस पड़े। इस पर अष्टावक्र ने कहा कि “मैं तो समझा था कि यह महात्माओं की सभा है लेकिन नहीं, ये तो आत्मा को नहीं देखते, शरीर को देखते हैं और चमड़ी को देखना तो चमारों का काम है”। उनकी यह बात सुनकर सभी चुप हो गये। ऋषि ने पूछा कि “राजा तू ज्ञान लेना चाहता है?” राजा ने कहा, “इतना सब कुछ मैं ज्ञान प्राप्ति की लालसा से ही कर रहा हूँ”। इस पर अष्टावक्र ने कहा कि “ज्ञान तो तुम्हें मिलेगा परंतु तुम्हें कुछ दक्षिणा भी देनी होगी”। राजा ने कहा, “जो मेरे बस में है उसे मैं अवश्य दूँगा”। अष्टावक्र ने कहा, “तो राजा मैं तीन चीज़ें माँगता हूँ। मुझे तुम्हारा तन, मन और धन चाहिए”। राजा ने थोड़ी देर सोचकर कहा कि “मैंने दे दिया”। “फिर सोच लो” - अष्टावक्र ने कहा। “जी मैंने सोच लिया” - राजा ने कहा। “तो करो संकल्प” - अष्टावक्र ने कहा। राजा ने संकल्प किया। उन दिनों रिवाज़ था पानी का चुल्लू भरकर संकल्प लेने का। अब अष्टावक्र ने राजा से कहा, “देख राजा, तू मुझे तन, मन, धन दे चुका है। इसका मालिक अब मैं हूँ, तू नहीं। तो मैं हुक्म करता हूँ कि तुम सबके जूतों में बैठ जाओ” दरबार में एकदम सन्नाटा छा गया। सब चुप हो गये। अपनी प्रजा, दरबारी सबके सामने जूतों में जाकर बैठना! मगर राजा जनक समझदार थे। ज़रा भी न झुँझलाये | चुपचाप जूतियों में जाकर बैठ गये। अष्टावक्र ने ऐसा इसलिए किया कि राजा से अहंकार छूट जाये। अहंकार बड़ी रुकावट है। बड़े-बड़े लोग यहाँ आकर रुक जाते हैं। फिर अष्टावक्र ने कहा कि यह धन मेरा है। मेरे धन में मन न लगाना। राजा का ध्यान परिवार की ओर जाता फिर वापस आ जाता कि नहीं, यह तो सब अब ऋषि का हो चुका है। राज्य, धन की ओर राजा का मन बार-बार जाता और वापस आ जाता कि नहीं यह तो अब सब ऋषि का है। मन की आदत है, वह बेकार और चुप नहीं बैठता, कुछ न कुछ सोचता ही रहता है। राजा के मन का यह खेल ऋषि देख रहा था। आखिर राजा आँखें बंद करके बैठ गया कि मैं बाहर न देखूँ, न मेरा मन वैभवों में भागे। ऋषि यही चाहता था। अपना मतलब पूरा होता देख ऋषि ने पूछा, “तू कहाँ है?” राजा बोला, “मैं यहाँ हूँ”, इस पर ऋषि ने कहा, “तू मुझे मन भी दे चुका है, खबरदार जो उसमें कोई ख्याल उठाया तो”। राजा समझदार था, समझ गया कि अब मेरा अपने मन पर भी कोई अधिकार नहीं है | समझने की देर थी कि मन रुक गया। जब ख्याल बन्द हुआ तो अष्टावक्र ने अपनी अनुग्रह दृष्टि दे दी। रूह अन्दर की यात्रा पर चल पड़ी रूहानी मंजिल की सैर करने। अष्टावक्र ने अन्य ऋषियों को कहा कि अब राजा को बुलाओ। अब बुलाये कौन? ऋषि ने जितनी देर मुनासिब समझा राजा को अन्तर का आनन्द लेने दिया। आखिर में उसे नीचे लाया गया। जब राजा ने आँखें खोली तो अष्टावक्र ने पूछा - “क्या तुम्हें ज्ञान हो गया?” “जी हो गया”, राजा ने जवाब दिया। “कोई शक तो नहीं रहा!” - अष्टावक्र ने पूछा। “जी नही”, राजा ने उत्तर दिया। तब अष्टावक्र ने कहा – “मैं यह तन, मन, धन तुम्हें प्रसाद के तौर पर वापस देता हूँ, इसे अपना न समझना। अब तुम राज्य भी करो और भजन भी करो”। इस तरह अष्टवक्र ने राजा जनक को एक सेकण्ड में मुक्ति और जीवनमुक्ति पाने की विधि बताई और ज्ञान दिया। आध्यात्मिक भाव: – जीवनमुक्ति स्थिति माना जीते जी सब आकर्षण, बन्धन, वैभवों के प्रभाव से मुक्त रहना। इसका मतलब यह नहीं कि सब कुछ छोड़कर सभी से दूर रहना परन्तु सबके बीच रहते हुए, सभी जिम्मेवारियों को निभाते हुए भी किसी भी बन्धन में नहीं फँसना, सुख और दुःख के बन्धन में भी नहीं फँसना - यही सच्ची जीवनमुक्त स्थिति है जो शिव बाबा सिखाते हैं।

ಅಷ್ಟವಕ್ರ (ಆದಿ ಗ್ರಂಥ)

ಒಂದು ಬಾರಿ ರಾಜಾ ಜನಕನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಚೆ ಆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ ಅವರು ಒಂದು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳನ್ನು ತರಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಸುವಿನ ಕೋಡಿನ ಮೇಲೆ ಇಪ್ಪತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವರೋ ಅವರು ಈ ಹಸುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ ಎಂದು ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿದರು. ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ವಾದ-ವಿವಾದ ನಡೀತಾ ಇತ್ತು. ಕೊನೆಗೆ ಯಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಒಂದು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸಮೇತ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು. ರಾಜಾ ಹೇಳಿದರು ಯಾರು ನನಗೆ ಆತ್ಮ-ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ರಾಜಯೋಗ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ ಅವರಿಗೂ ಸಹ ನಾನು ಇದೇ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳನ್ನುಕೊಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದರು. ಯಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ವಾಚಕ ಜ್ಞಾನಿ ಆಗಿದ್ದರು. ವಾಚಕ ಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಸಿ ಬಿಟ್ಟರು ಆದರೆ ಆತ್ಮದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಆತ್ಮಾನುಭೂತಿ ಮಾಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜನು ಒಂದು ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹೇಳಿದ ಯಾರಾದರೂ ನನಗೆ ಜ್ಞಾನ ಕೊಡಲು ಅರ್ಹರಿದ್ದಾರೆ ಅವರು ಈ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ಕರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೇಳಿದರು ನಾನು ಕುದುರೆ ಹತ್ತಲು ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಹಿಡಿಸುತ್ತೋ ಅಷ್ಟೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದರು. ಋಷಿಗಳು, ಜ್ಞಾನವೇನು ಅಂಥಹ ವಸ್ತುವಲ್ಲ ಅದನ್ನು ಕಲಿಸಿ ಕುಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಓದಿಸಬೇಕು, ಬರೆಯಿಸಬೇಕು,ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಬೇಕು ಆಗ ನಿಧಾನ-ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಆಗೋದು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಕೆಲವರು ಆತ್ಮ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮಾಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಅಸಫಲರಾದರು ಅವರನ್ನು ರಾಜಾ ಜನಕ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟವಕ್ರರು ಬಂದರು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು. ಅವರ ಶರೀರ ಅಂಕುಡೊಂಕು ಮತ್ತು ಗೂನುಬೆನ್ನು ಇತ್ತು. ಎಂಟು ವಕ್ರಗಳಿದ್ದವು ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಅಂತ ಬಿತ್ತು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಗಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಗ ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಹೇಳಿದ- “ಇದು ಮಹಾತ್ಮರ ಸಭೆ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಇಲ್ಲಾ, ಇವರಂತು ಆತ್ಮನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಶರೀರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ನೋಡುವುದಂತು ಚಮ್ಮಾರರ ಕೆಲಸ ಆಗಿದೆ” ಇವರ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮ್ಮನಾಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಕೇಳಿದರು, “ರಾಜಾ ನೀನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಚ್ಚಿಸುತ್ತೀಯಾ?” ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜಾ –“ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಜ್ಞಾನದ ಬಯಕೆಯಿಂದಲೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟವಕ್ರ – “ಜ್ಞಾನವಂತು ನಿನಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನೀನು ಸ್ವಲ್ಪ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದರು. ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜಾ “ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಗುವುದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನಾನು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ” ಎಂದ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟವಕ್ರ -“ಹಾಗಾದರೆ ರಾಜಾ, ನಾನು ಮೂರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ನಿನ್ನ ತನು, ಮನ, ಧನ ಬೇಕು” ಎಂದ. ರಾಜನ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಯೋಚಿಸಿ, ”ನಾನು ಕೊಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟೆ” ಎಂದ. ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಹೇಳ್ತಾನೆ -“ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಯೋಚಿಸು”. ರಾಜಾ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ “ನಾನು ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ”. ಹಾಗಾದರೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡು ಎಂದಾಗ ರಾಜ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಿಡಿದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವ ರೂಢಿ ಇತ್ತು. ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಹೇಳ್ತಾನೆ – “ನೋಡು ರಾಜಾ, ನೀನು ನನಗೆ ತನು, ಮನ, ಧನ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀಯಾ. ಇದರ ಮಾಲೀಕ ಈಗ ನಾನು ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ನೀನಲ್ಲ. ನಾನು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಎಲ್ಲರ ಚಪ್ಪಲಿಗಳ ಬಳಿ ಕುಳಿತುಕೋ” ಎಂದ. ದರ್ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಮೌನ ಆವವರಿಸಿತು. ಎಲ್ಲರೂ ಸಮ್ಮನಾಗಿ ಬಿಟ್ಟರು. ತನ್ನ ಪ್ರಜೆ, ದರಬಾರಿನಲ್ಲಿರುವವರ ಕಾಲಿನ ಚಪ್ಪಲಿ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ! ಆದರೆ ರಾಜಾ ಜನಕ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವಿಚಲಿತಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಮೌನವಾಗಿ ಚಪ್ಪಲಿಗಳು ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತರು. ರಾಜನಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಹೊರಟು ಹೋಗಲಿ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ. ಅಹಂಕಾರ ದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆಮೇಲೆ ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಹೇಳ್ತಾನೆ – ಈ ಧನ ನನ್ನದು. ನನ್ನ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡಬೇಡ. ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ಪರಿವಾರದ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಪುನಃ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದು ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಾ ಈಗ ಇದೆಲ್ಲಾ ಅಷ್ಟವಕ್ರನದು ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು, ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಧನದ ಕಡೆ ಪದೇ ಪದೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೇ, ಇಲ್ಲಾ ಇದೆಲ್ಲಾ ಅಷ್ಟವಕ್ರನದು ಆಗಿಹೋಗಿದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಅಭ್ಯಾಸ, ಅದು ಸುಮ್ಮನೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕೂರುವುದಿಲ್ಲ, ಏನಾದರೊಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ರಾಜನ ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಆಟವನ್ನು ಅಷ್ಟವಕ್ರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜಾ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಕುಳಿತುಬಿಟ್ಟ ನಾನು ಹೊರಗಡೆ ನೋಡಕೂಡದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ವೈಭವದ ಕಡೆ ಓಡಬಾರದು ಅಂತ. ಋಷಿ ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಇದನ್ನೇ ಆಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ತನ್ನ ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕೇಳಿದ, “ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯಾ?” ರಾಜಾ ಹೇಳ್ತಾನೆ, “ “ನಾನು ಇಲ್ಲಿದ್ದೀನಿ”, ಅದಕ್ಕೆ ಋಷಿ ಹೇಳಿದ, “ನೀನು ನನಗೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಹ ಕೊಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀಯಾ, ಎಚ್ಚರ ಅದರಲ್ಲೇನಾದರು ವಿಚಾರ ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡಿದರೆ” ರಾಜಾ ಬುದ್ದಿವಂತನಿದ್ದ, ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟ ಈಗ ನನಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೂ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನಿಂತು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಯಾವಾಗ ವಿಚಾರಗಳು ನಿಂತುಹೋಯಿತೋ ಆಗ ಅಷ್ಟವಕ್ರನು ತನ್ನ ಅನುಗ್ರಹ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಬಿಟ್ಟ. ಆತ್ಮ ಆಂತರೀಕ ಯಾತ್ರೆಯ ಮೇಲೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ಗುರಿಯ ಕಡೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಅನ್ಯ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಈಗ ರಾಜನನ್ನು ಕರೆಯಿರಿ. ಈಗ ಯಾರು ಕರೆಯಬೇಕು? ಅಷ್ಟವಕ್ರನಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದಷ್ಟು ಸಮಯ ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಅಂತರಯಾತ್ರೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಿಟ್ಟ. ಕೊನೆಗೆ ರಾಜನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಯಾವಾಗ ರಾಜ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಯುತ್ತಾನೆ ಆಗ ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ – ಏನು ನಿನಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಆಯಿತಾ? ಹೌದು ಆಗಿಹೋಯಿತು, ರಾಜಾ ಜವಾಬು ಕೊಟ್ಟ. ಯಾವುದೇ ಶಂಕೆ ಉಳಿದಿಲ್ಲ ತಾನೇ! ಎಂದು ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಕೇಳಿದಾಗ ರಾಜಾ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟ “ಇಲ್ಲ” ಆಗ ಅಷ್ಟವಕ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ ನಾನು ಈ ತನು, ಮನ, ಧನ ನಿನಗೆ ಪ್ರಸಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾಪಸ್ಸು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ಇದನ್ನು ನಿನ್ನದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಡ. ಈಗ ನೀನು ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡು ಮತ್ತು ಭಜನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡು. ಈ ಪ್ರಕಾರ ಅಷ್ಟವಕ್ರ ರಾಜಾ ಜನಕನಿಗೆ ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ವಿಧಿ ತಿಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಕೊಟ್ಟ

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಭಾವ:

ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದರೆ ಬದುಕಿದ್ದಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಆಕರ್ಷಣೆ, ಬಂಧನ, ವೈಭವಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುವುದು. ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲರಿಂದ ದೂರ ಇರುವುದು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತಾ ಎಲ್ಲಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾ ಯಾವುದೇ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು, ಸುಖ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸಿಲುಕಬಾರದು. ಇದೇ ಸತ್ಯ ಜೀನ್ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶಿವಬಾಬಾ ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

அஷ்டவக்ரர்

ஒருமுறை, ஜனக மன்னர் ஆன்மீக ஞானம் அடைய விரும்பினார். இந்த எண்ணத்துடன், அவர் ஆயிரம் பசுக்களை வரவழைத்து, ஒவ்வொரு பசுவின் கொம்பிலும் இருபது பொற்காசுகளைக் கட்டி, விவாதத்தில் வெற்றி பெறுபவரே அந்தப் பசுக்களை எடுத்துக்கொள்ள வேண்டும் என்று ஆணையிட்டார். அந்த விவாதம் ஒரு மாதம் நீடித்தது. இறுதியில், முனிவர்களிடையே யாக்ஞவல்கியர் வெற்றி பெற்று, ஆயிரம் பசுக்களையும் பொற்காசுகளையும் எடுத்துச் சென்றார்.

"ஆன்ம ஞானம், பிரம்ம ஞானம் அல்லது இராஜ யோகத்தைப் பற்றிய ஞானத்தை அளிக்கக்கூடிய எவருக்கும் இதேபோல் ஆயிரம் பசுக்களைத் தருவேன்" என்று அரசர் கூறினார். யாக்யவல்கியர் ஒரு கற்றறிந்த அறிஞர். அவர் ஞானத்தின் அனைத்துக் கொள்கைகளையும் விளக்கினார், ஆனால் அவரால் ஆன்ம ஞானத்தை அளிக்கவோ, உள்முகமாக வழிநடத்தவோ முடியவில்லை. இறுதியாக, அரசர் ஒரு சிம்மாசனத்தைக் தயாரித்து, ஞானத்தை அளிக்கக்கூடிய எவரும் வந்து அதில் அமர வேண்டும் என்று கட்டளையிட்டார். இதற்குப் பிறகு, அவர் நாட்டிலுள்ள முனிவர்கள் அனைவரையும் அழைத்து, "குதிரையின் மீது ஏறுவதற்கு ஆகும் அதே நேரத்தில் நான் ஆத்ம ஞானத்தைப் பெற விரும்புகிறேன்" என்றார். ஞானம் என்பது எளிதில் கரைத்துகுடிக்கக்கூடிய பொருளா என்ன என்று முனிவர்கள் சிந்தித்தனர். முதலில், கற்றுக்கொடுக்கப்படவேண்டும், பிறகு சிறிதளவாவது எழுதி பழகவேண்டும், பிறகு பயிற்சி செய்யவேண்டும், அதற்கு பிறகு தான் சற்றளவாவவது மனதில் நிற்குமல்லவா !! இருப்பினும், பலர் அவருக்கு ஞானம் கற்பிக்க முயன்றனர், ஆனால் அதில் தோல்வியடைந்தவர்கள் ஜனக மன்னரால் சிறையில் அடைக்கப்பட்டனர். அப்பொழுது, அஷ்டவக்ரர் அங்கு வந்து அரியணையில் அமர்ந்தார். அவர் கோணலான உருவமுடையவராக இருந்தார். அவரது உடலில் எட்டு இடங்களில் கோணலான காரணமாகவே அவருக்கு அஷ்டவக்ரர் என்று பெயரிடப்பட்டது. மன்னர் ஞானம் அடையவில்லை என்றால், முனிவர்கள் குழு வெட்கித் தலைகுனிய நேரிடும் என்று அவர் புரிந்துகொண்டார். அவரைப் பார்த்து அனைவரும் சிரித்தனர். அஷ்டவக்ரர், "நான் இது மகான்களின் கூட்டம் என்றல்லவா நினைத்தேன், ஆனால் இல்லை, இங்கிருப்பவர்கள் ஆன்மாவைப் பார்ப்பதில்லை, உடலையே பார்க்கிறார்கள், தோலைப் பார்ப்பது செருப்புத் தைப்பவர்களின் வேலை." என்று கூற, அனைவரும் மௌனமானார்கள். முனிவர் கேட்டார், "அரசே, ஞானம் பெற விரும்புகிறீரா?" அரசர் பதிலளித்தார், "ஞானம் பெறும் ஆசையினாலேயே நான் இதையெல்லாம் செய்கிறேன்." அஷ்டவக்ரர் பதிலளித்தார், "உமக்கு ஞானம் கிடைக்கும், ஆனால் தட்சிணையும் வழங்க வேண்டும்." அரசர் பதிலளித்தார், "என் சக்திக்குட்பட்டதாக இருக்கும் எதையும் கொடுக்க தயாராக இருக்கிறேன்." அஷ்டவக்ரர் கூறினார், "அப்படியானால், அரசே, நான் மூன்று விஷயங்களைக் கேட்கிறேன். எனக்கு உங்கள் உடல், மனம் மற்றும் செல்வம் வேண்டும்." அரசர் சிறிது நேரம் யோசித்துவிட்டு, "கொடுத்துவிட்டேன்" என்றார். "மீண்டும் யோசித்துப் பார்க்கவும்," என்றார் அஷ்டவக்ரர். "ஆம், நான் யோசித்துவிட்டேன்," என்றார் அரசர். "அப்படியானால் சங்கல்பம் செய்யவும்," என்றார் அஷ்டவக்ரர். அரசரும் சங்கல்பம் செய்தார். அக்காலத்தில், ஒரு கோப்பையில் நீரை நிரப்பித் சங்கல்பம் செய்வது வழக்கம். இப்பொழுது அஷ்டவக்ரர் அரசரிடம், "அரசே, பாரும், நீர் உமது உடலையும், மனதையும், செல்வத்தையும் எனக்குக் கொடுத்திருக்கிறீர். இப்பொழுது அவற்றின் உரிமையாளன் நான், நீர் அல்ல. எனவே, நீர் அனைவரின் காலணிகள் இருக்கும் இடத்திற்கு சென்று அமரவேண்டும் என்று நான் உமக்குக் கட்டளையிடுகிறேன்" என்றார். அரசவை வியந்துபோனது. அனைவரும் அமைதியானார்கள். "சென்று உங்கள் குடிமக்கள் மற்றும் அரசவை உறுப்பினர்கள் முன்னிலையில் காலணிகளிருக்கும் இடத்தில அமரவும் !" ஆனால் ஜனக அரசர் புத்திசாலியானவர். அவர் சிறிதும் எரிச்சலடையவில்லை. அவர் அமைதியாகச் சென்று காலணிகளில் அமர்ந்துகொண்டார். அரசர் தனது அகந்தையிலிருந்து விடுபட வேண்டும் என்பதற்காகவே அஷ்டவக்ரர் இதைச் செய்தார். அகந்தை ஒரு பெரிய தடை. பெரிய மனிதர்கள் இதுவரை வந்து நின்றுவிடுவார்கள்.

பிறகு அஷ்டவக்ரர், "இந்தச் செல்வம் என்னுடையது. என் செல்வத்தில் மனம் வைக்காதீர்" என்றார். மன்னரின் கவனம் குடும்பத்தின் பக்கம் சென்று, பிறகு இவை அனைத்தும் இப்பொழுது முனிவருக்குச் சொந்தம் என்று நினைத்துத் திரும்பியது. மன்னரின் மனம் மீண்டும் மீண்டும் ராஜ்ஜியத்தையும் செல்வத்தையும் நோக்கிச் சென்று, பிறகு இவை அனைத்தும் இப்பொழுது முனிவருக்குச் சொந்தம் என்று நினைத்துத் திரும்பியது. மனதிற்கு ஒரு பழக்கம் உண்டு; அது அமைதியாக வெறுமனே இருப்பதில்லை, அது எதையாவது சிந்தித்துக்கொண்டே இருக்கும். மன்னரின் மனதின் இந்த விளையாட்டை முனிவர் கவனித்துக்கொண்டிருந்தார். இறுதியில் அரசர், வெளியே பார்க்காமலும், மனம் ஆடம்பரங்களின் பின்னாலேயே அலையாமலும் இருப்பதற்காகக் கண்களை மூடியபடி அமர்ந்தார். இதைத்தான் முனிவர் விரும்பினார். தன் நோக்கம் நிறைவேறியதைக் கண்ட முனிவர், "நீர் எங்கே இருக்கிறீர்?" என்று கேட்டார். மன்னர், "நான் இங்கேதான் இருக்கிறேன்" என்று பதிலளித்தார். அதற்கு முனிவர், "நீர் உமது மனதையும் என்னிடம் கொடுத்துவிட்டீர்; அதில் எவ்வித எண்ணங்களும் வரமல் பார்த்துக்கொள்ளவும்" என்றார். மன்னர் விவேகமுள்ளவராக, தன் மனதின் மீது தனக்கு இனி எந்தக் கட்டுப்பாடும் இல்லை என்பதைப் புரிந்துகொண்டார். தன் மனம் நின்றுவிட்டது. அதை அவர் புரிந்துகொள்ள அதிக நேரம் எடுக்கவில்லை. எண்ணங்கள் நின்றதும், அஷ்டவக்ரர் தனது கருணைப் பார்வையைச் செலுத்தினார். அந்த ஆன்மா, ஆன்மீக இலக்கை அடைவதற்காகத் தனது அகப் பயணத்தைத் தொடங்கியது. அஷ்டவக்ரர் மற்ற முனிவர்களிடம் இப்பொழுது மன்னரை அழைக்குமாறு கூறினார். ஆனால் அரசர் யாருக்கும் பதிலளிக்கவே இல்லை !! விரும்பும்வரை உள்ளுக்குள் ஆனந்தத்தை அனுபவிக்க விட்டுவிட்டார் அஷ்டவக்ரர். பிறகு இவ்வுலகிற்கு வரும்படி செய்தார். மன்னன் கண்களைத் திறந்தபொழுது, அஷ்டவக்ரர், "நீர் ஞானம் அடைந்துவிட்டீரா?" என்று கேட்க, "ஆம், அடைந்துவிட்டேன்," என்று மன்னர் பதிலளித்தார். "இன்னும் ஏதேனும் சந்தேகம் உள்ளதா?" என்று அஷ்டவக்ரர் கேட்டார். "இல்லை," என்று மன்னர் பதிலளித்தார். பிறகு அஷ்டவக்ரர், "இந்த உடல், மனம், செல்வம் ஆகியவற்றை நான் உமக்குப் பிரசாதமாகத் திருப்பிக் கொடுக்கிறேன். இவற்றை உம்முடையதாகக் கருதாதீர். இனி நீரே ஆட்சி செய்யவும், வழிபடவும்," என்றார். இவ்வாறு, அஷ்டவக்ரர் ஜனக மன்னருக்கு நொடிப்பொழுதில் முக்தியையும் ஜீவனமுக்தியையும் அடையும் முறையைக் கூறி, ஞானத்தை வழங்கினார்.

ஆன்மீகச் சிறப்பு - ஜீவனமுக்தி நிலை என்பது, உயிருடன் இருக்கும்பொழுதே எல்லா ஈர்ப்புகள், பந்தங்கள் மற்றும் ஆடம்பரங்களின் தாக்கத்திலிருந்து விடுபட்டு இருப்பதாகும். இதன் பொருள் எல்லாவற்றையும் துறந்து அனைவரிடமிருந்தும் விலகி இருப்பது என்பதல்ல; மாறாக, அனைவருடனும் வாழ்ந்துகொண்டே, எல்லாப் பொறுப்புகளையும் நிறைவேற்றி, இன்பம் அல்லது துன்பம் எனும் பந்தம் உட்பட எந்தப் பந்தத்திலும் சிக்கிக்கொள்ளாமல் இருப்பதே ஆகும் – இதுவே சிவ பாபா போதிக்கும் ஜீவனமுக்தி நிலை.